DOAC’s:

Directe Orale Anticoagulantia (DOAC) zoals dabigatran (pradaxa), apixaban (eliquis), edoxaban (lixiana) en rivaroxaban (xarelto) behoren tot de nieuwe generatie antistollingsmiddelen. In tegenstelling tot vitamine K remmers stoppen DOAC’s de werking van één specifiek stollingseiwit. Sinds 2016 zijn de DOAC’s de eerste keus in het geval van:

  • Behandeling en preventie van een (herhaalde) trombosebeen en longembolie.
  • Voorkomen van trombose bij knie-en heupoperaties.
  • Voorkomen van beroerte en systemische embolie bij boezemfibrilleren.

DOACs zijn makkelijk in gebruik: u krijgt een vaste dosering voorgeschreven. Elke dag slikt u dezelfde hoeveelheid tabletten. U hoeft niet naar de trombosedienst voor regelmatige INR-metingen en bloedcontroles. DOAC’s werken snel en voeding verstoort hun werking niet. Sinds 2016 mogen ook huisartsen DOAC’s voorschrijven.

Er zijn in Nederland op dit moment vier geregistreerde DOACs:

  • Dabigatran (pradaxa): remt het stollingseiwit trombine.
  • Apixaban (eliquis), edoxaban (lixiana) en rivaroxaban (xarelto): remmen het stollingseiwit factor Xa.

Om de behandeling met DOACs te laten slagen is het van groot belang dat u de tabletten strikt volgens voorschrift van uw specialist inneemt. DOAC’s werken kortdurend en zijn dus weer snel uit uw lichaam verdwenen. Als u de tabletten vergeet in te nemen, neemt daardoor uw risico op trombose snel toe.

Samenvattend hebben DOAC’s de volgende voor- en nadelen:

Voordelen DOAC’s

  • Er is geen controle van de trombosedienst nodig
  • Elke dag worden dezelfde hoeveelheid tabletten ingenomen
  • DOAC’s werken meteen, er hoeft geen spiegel in de bloed opgebouwd te worden en de werking is 12 tot 24 uur
  • DOAC’s kennen minder bijwerkingen dan Vitamine K remmers; de kans op een hersenbloeding blijkt kleiner
  • Voeding en alcohol hebben minder invloed op de werking van de middelen
  • Voor dabigatran is sinds 2015 een antidotum in het geval van een bloeding beschikbaar (idarucizumab, (merknaam Praxbind)).

Nadelen DOAC’s

  • Doordat er geen controle door de trombosedienst is, is er ook geen geheugensteun de middelen te gebruiken, en zou u het middel vaker kunnen vergeten. U loopt dan weer een groter risico op trombose
  • Voor rivaroxaban, apixaban en edoxaban zijn er nog geen antidota die een door het medicijn veroorzaakte vervelende bloeding kan stoppen. Voor echte noodsituaties zoals bij acute operaties is echter wel een protrombinecomplex beschikbaar.
  • DOAC’s zijn niet geschikt voor mensen met een slechte nier- of leverfunctie
  • DOAC’s kunnen niet worden geslikt bij kunstkleppen in het hart
  • Voor een meer specifieke beschrijving van de werking en bijwerkingen van de middelen kunt u op het door u gebruikte middel klikken: dabigatran (pradaxa)Apixaban (eliquis), edoxaban (lixiana) en rivaroxaban (xarelto)

DOAC’s en antidotum

Tot voor kort bestond er geen specifiek antidotum voor de DOACs. Dat is bij acute bloedingen, bijvoorbeeld na een ongeluk of acute operatie, geen probleem. Voor deze situaties is in alle ziekenhuizen een protrombinecomplex beschikbaar, zoals beriplex of cofact, zie voor meer informatie over dit middel de website van het farmacotherapeutisch kompas. Voor minder acute situaties is inmiddels een eerste middel goedgekeurd voor gebruik in de EU; idarucizumab (merknaam Praxbind) remt de werking van dabigatran. Of de DOAC’s geheel veilig zijn bij oudere patiënten of bij patiënten met een verminderde nier- of leverfunctie moet nog beter worden onderzocht. Deze studies vinden momenteel plaats, op advies van de Gezondheidsraad.